طراحی وب سایت

حقوق ارتباطات- گروه دانش:رسانه های دیجیتال در دنیای امروز به هیچ وجه قابل انکار و حذف نیستند و مضرات آنها نیز در مقابل منافع آنها ناچیز است اما اجرای یک قانون جامع که همه انواع این رسانه ها را در برگیرد و تا جای ممکن سوءاستفاده از رسانه های دیجیتال را کم کند امری شدنی و ضروری است. در نشست بررسی جایگاه رسانه های دیجیتال در نظام جامع رسانه ای کشور که با حضور دکتر محسن اسماعیلی ، مهدی صرامی و محمدصادق نصراللهی در سومین نمایشگاه بین المللی رسانه های دیجیتال برگزار شد به تشریح اهمیت و جایگاه رسانه های دیجیتال و نحوه قانونمندکردن آن پرداخته شد. دکتر محسن اسماعیلی، عضو حقوقدان شورای نگهبان، در نشست بررسی جایگاه رسانه های دیجیتال گفت: تشبیه دنیای امروز که بهره مند از خدمات دنیای دیجیتال است، نسبت به دنیای سنتی ما قبل آن درست مثل تشبیه دنیا برای انسان نسبت به دوران جنینی است؛ همانطور که یک جنین نمی داند که دنیای بعدی که وارد آن می شود چقدر بزرگ، روشن و پهناور است، فردی که از دنیای دیجیتال امروزی خبر ندارد نیز همین قدر با جهان امروز فاصله دارد.وی اضافه کرد: دنیای دیجیتال را چه بپذیریم و چه نپذیریم، یک واقعیت است که خواه ناخواه ضوابط و قوانین خود را به ما دیکته می کند و اگر ما نتوانیم تحولات دنیای دیجیتال را مدیریت کنیم، این تحولات است که خود را به ما تحمیل می کند؛ در این صورت عوارض بیشتری را باید تحمل کنیم. استاد دانشگاه امام صادق(ع) اضافه کرد: دنیای دیجیتال فاصله زمانی و مکانی را از بین برده است، مثلا شما در هر ساعت از شبانه روز می توانید از اتاق مطالعه خانه خودتان وارد کتابخانه وزارت دفاع آمریکا شوید، یک کتاب را بردارید، مطالعه کنید و آن را سر جای خودش قرار دهید.وی گفت: در سال 1998میلادی، به پیشنهاد پنتاگون (وزارت دفاع آمریکا)، یک گروه300 نفره از نخبگان جهان مأمور شدند تا ارزیابی خود را از دنیای جدید در قرن 21 و در آستانه ورود به هزاره سوم ارائه کنند. نتیجه این بررسی درسال 2001 منتشر شد که بسیار خواندنی است. در این مطالعه به این واقعیت اشاره می شود که در قرن 21 مرگ فاصله ها رخ می دهد و با مرگ فاصله های زمانی و مکانی، درگیری و تصادم بین انسان ها بیشتر می شود و حقوق شهروندان بیشتر پایمال می شود، بنابراین به همین اندازه باید با تدبیر لازم و قوانین خاصی به دفاع بیشتری از حقوق شهروندان بپردازیم. اسماعیلی افزود: در دنیای دیجیتال همان قدر که زیبایی ها و امکانات بسیاری در اختیار انسان قرارمی گیرد، سوءاستفاده هم زیاد است. ممکن است وارد حریم خصوصی و اسرار زندگی فر د شوند یا تصاویر یا مطالبی را که او مایل نیست، منتشر کنند، تا جایی که یک دانش آموز سوم دبیرستان توانست وارد سایت پنتاگون شود و اسناد به کلی سری وزارت دفاع آمریکا را ببیند؛ یا یک مشتری توانست از طریق اینترنت وارد سیستم بانکی شود و موجودی حساب بانکی خود را افزایش دهد یا یک دانش آموز وارد نرم افزار آموزش و پرورش شود و نمره درسی خود را تغییر دهد.عضو حقوقدان شورای نگهبان اضافه کرد: اینها نمونه هایی از زشتی های دنیای دیجیتال است که البته در مقابل فواید آن ناچیز است. با این حال برای کنترل این زشتی ها رویکردهای متفاوتی وجود دارد؛ عده ای برای فرار از این زشتی ها معتقد به نفی و منع کامل اینترنت و رسانه های دیجیتال هستند. اما این رویکرد منطقی نیست زیرا ما نمی توانیم از توانایی ها و زیبایی هایی که اینترنت در اختیار ما می گذارد چشم پوشی کنیم، ضمن اینکه شدنی هم نیست زیرا هر چقدر که شما مانع بگذارید باز راهی وجود دارد که آن دیوار شکسته شود، پس راهبرد مقاومت و محدودسازی به جایی نمی رسد و کشورهایی هم که این رویکرد را داشته اند، موفق نبوده اند.وی گفت: راه حل، قانونمند کردن و ضابطه مندکردن رسانه های دیجیتال است. مگر همه مشکلات جهان مدرن حل شده است که حالا توقع داشته باشیم همه مضرات دنیای دیجیتال هم حل شود؟ هر دستاورد جدید ممکن است زشتی هایی هم داشته باشد اما نباید به خاطر آن خود را از توانمندی های آن دستاورد محروم کنیم، البته افرادی در جامعه ما و حتی در بین مسئولان ما هستند که نوعی اینترنت هراسی دارند اما جوانان و به خصوص قشر تحصیل کرده ما هر روز استفاده بیشتری از این تکنولوژی جدید می برند. اسماعیلی گفت: از 10سال پیش این مطلب بین مسئولان کشور مطرح است که رسانه های دیجیتال را هم مثل رسانه های غیردیجیتال قانونمند کنیم، به نحوی که تا جای ممکن از مضرات و عیوب آن کاسته شود. این بحث ها ادامه پیدا کرد تا در قانون برنامه توسعه چهارم کشور، دولت موظف شد که در سال اول اجرای این قانون یعنی در سال84، قانون نظام جامع رسانه ای کشور را تدوین کند و برای تصویب به مجلس ببرد تا بعد از تصویب، اجرا شود، اما دولت به این تکلیف قانونی خود تاکنون عمل نکرده است و با تأخیر قابل توجه در این زمینه روبه رو هستیم و به طور منطقی به نظر می رسد که اجرای این وظیفه قانونی به زمان اجرای قانون برنامه توسعه پنجم موکول شود. عضو حقوقدان شورای نگهبان گفت: برخی معتقدند نیازی به قانون جدید برای رسانه های دیجیتال نداریم، کافی است بندی به قانون مطبوعات اضافه کنیم و این رسانه ها را هم مشمول این قانون کنیم؛ این آسان ترین کار است، اما منطقی نیست چون اقتضائات رسانه های دیجیتال با مطبوعات قابل انطباق نیست.مجلس پارسال این کار را کرد اما شورای نگهبان مانع شد و هنوز مجلس نتوانسته ایرادات شورای نگهبان را حل کند. چطور می شود قانون مطبوعات را برای رسانه های دیجیتال و خبرگزاری ها تعمیم داد، در حالی که معلوم نیست این قانون حتی برای مطبوعات هم چقدر مؤثر بوده و به هدف رسیده است؟ وی گفت: امروزه این بحث بین حقوقدانان وجود دارد که رسانه های جدید اینترنتی و ماهواره ای دیگر یک رسانه در قلمرو یک کشور نیستند و مرزهای جغرافیایی را از بین برده اند، بنابراین حقوق مربوط به آنها هم باید در قلمرو حقوق بین الملل تعریف شود و حقوق و قوانین ملی نمی تواند آنها را کنترل کند، بنابراین در این بخش حقوق ملی به نفع حقوق بین الملل عقب نشینی کرده است؛ امری که امروز با عنوان «نظریه فرسایش حاکمیت» بین حقوقدانان مورد بحث است. اسماعیلی افزود: در عرصه داخلی البته قانون مبارزه با جرایم رایانه ای تصویب و ابلاغ شد، اما قانون رسانه های دیجیتال فقط برای جرایم نیست، باید نحوه تأسیس یک رسانه دیجیتال هم همانطور که برای مطبوعات قوانینی دارد، ضابطه مند شود. در این زمینه نیز رویکردهای مختلفی وجود دارد. آیا این کار نشدنی است و باید آن را کاملا آزاد بگذاریم و بعد به تعقیب مجرمان بپردازیم و اگر کسی جرمی مرتکب شد، مجازات شود؟ یا می شود دریافت مجوز را اجباری کرد؟ ممکن است یک راه حل بینابینی هم وجود داشته باشد.وی گفت: مسئله دیگری که درقانون نظام جامع رسانه ای باید مورد توجه قرار گیرد، مسئله کپی رایت و رعایت حقوق مالکیت معنوی است که متأسفانه به یک معضل تبدیل شده است و به راحتی افرادی می توانند سرمایه و حاصل عمر یک دانشمند و محقق را به سرقت ببرند و ما متأسفانه در این زمینه نیز قوانین بازدارنده نداریم.وی ادامه داد: در این قانون همچنین باید به حقوق مخاطبان هم توجه شود. در بسیاری از موارد در اینترنت و حتی موبایل پیام ها و تبلیغاتی برای افراد ارسال می شود که ممکن است آنها مایل نباشند چنین پیام هایی را دریافت کنند، در عین حال باید یک هویت حرفه ای برای فعالان عرصه رسانه های دیجیتال تعریف شود که با هم همبستگی و هم افزایی داشته باشند. نقش این رسانه ها در دنیای امروز قابل انکار نیست، کما اینکه در انتخابات اخیر ریاست جمهوری هم دیدیم که رسانه های جدید توانستند با رسانه های سنتی مثل مطبوعات و رادیو و تلویزیون رقابت جدی بکنند، به خصوص اینکه فعالان این عرصه نیز بیشتر جوانان با ابتکار و پشتکار هستند.اسماعیلی گفت: قوانین رسانه های دیجیتال باید به ابعاد دیگری مانند آفرینش، تکثیر، توزیع و فروش هم توجه کند و ما باید به عنوان افرادی که آینده پژوهی می کنیم به این مسائل توجه کنیم. البته تدوین چنین قانونی همه مشکلات را حل نمی کند، ما در کنار آن نیازمند یک منشور اخلاقی بین فعالان این عرصه نیز هستیم. باید یک نوع فرهنگ سازی و وجدان دیجیتال هم وجود داشته باشد، همچنین باید درکنار کنترل رسانه های دیجیتال سواد دیجیتال کاربران آن را هم افزایش دهیم و این تکلیف به عهده آموزش و پرورش و آموزش عالی هم هست.در ادامه این نشست مهدی صرامی، معاون مرکز فناوری اطلاعات و رسانه های دیجیتال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: امروزه تک تک رسانه ها اهمیت دارند و هرکدام از آنها می توانند یک اتهام بی پایه و اساس را وارد کنند و مخاطبان را تحت تأثیر قرار دهند و از این طریق با بی اعتبار کردن ما و لطمه به حیثیت نظام به اهداف خود برسند. در موارد زیادی نیز این رسانه ها که هر یک هویت مستقل دارند، با هم یک پروژه مشترک را در این مسیر دنبال می کنند و بیشتر مخاطبان را تحت تأثیر قرار می دهند. سؤال من از آقای دکتر اسماعیلی این است که ما برای کنترل این مسئله چه کار باید بکنیم و چه ابعادی را در قانون نظام جامع رسانه ای بگنجانیم تا از مخاطرات جرایم رایانه ای کاسته شود؟ مسئله دیگر این است که چگونه می توانیم در این قانون حقوق و مسئولیت های افراد را تعیین کنیم، به خصوص اینکه در رسانه های دیجیتال در بسیاری از موارد نمی توان بین فرستنده و گیرنده پیام تفکیک قائل شد؛ یک نمونه بارز آن بازی های رایانه ای است. در واقع سؤال این است که آیا مخاطب این رسانه ها هم مسئولیت هایی باید داشته باشد؟ اسماعیلی در پاسخ به این پرسش ها توضیح داد: این حرف درستی است که رسانه های مختلف ممکن است مانند قطعات یک پازل عمل کنند، به همین علت هم از قانون جامع رسانه های دیجیتال صحبت می کنیم نه قانون رسانه های دیجیتال و نه قانون دیجیتال. باید یک قانون یکسان بر تمام رسانه ها حکومت کند تا به نظم مطلوب برسیم وگرنه پراکندگی قوانین رسانه ای که امروز هم بین مطبوعات و صدا و سیما گرفتار آن هستیم، ما را به نتیجه مطلوب نمی رساند، به عنوان مثال در ماده 6 قانون مطبوعات آمده است که تبلیغ، اسراف و تجمل، جرم است اما رادیو و تلویزیون که اتفاقا محل اصلی این تبلیغات است مشمول این قانون نیست.

منبع : همشهری آنلاین  تاریخ : 9   آبان   1388  شاخه : فن آوری اطلاعات